Sơ tán an toàn khi xảy ra cháy trong tòa nhà cao tầng là yếu tố sống còn, bởi môi trường kín, mật độ người lớn và chiều cao công trình khiến nguy cơ lan khói, nghẹt thở và mắc kẹt rất cao. Nhiều vụ cháy cho thấy thiệt hại lớn thường đến từ việc không biết cách sơ tán, hoảng loạn, hoặc di chuyển sai hướng. Bài viết này đưa ra hướng dẫn chi tiết giúp cư dân, nhân viên và khách làm việc trong tòa nhà cao tầng có thể chủ động ứng phó trong mọi tình huống.
1. Nguy cơ lớn nhất khi xảy ra cháy trong tòa nhà cao tầng
Không giống nhà thấp tầng, cháy trong cao ốc có đặc thù:
Khói độc lan rất nhanh theo giếng trời, hành lang, thang bộ.
Mất điện gây kẹt thang máy, khiến cư dân mắc kẹt.
Đường thoát nạn dài, dễ hoảng loạn.
Nhiệt lượng lớn, dễ gây bỏng và nhiễm khói.
Vì vậy, việc chuẩn bị kiến thức sơ tán trước khi có cháy là điều bắt buộc.
2. Nguyên tắc vàng khi sơ tán trong tòa nhà cao tầng
2.1. Tuyệt đối không dùng thang máy
Khi cháy, hệ thống sẽ ngắt thang máy để tránh bị kẹt, rơi tự do hoặc mở cửa tại tầng đang cháy. Chỉ sử dụng thang bộ thoát hiểm.
2.2. Giữ bình tĩnh và di chuyển trật tự
Hoảng loạn dẫn đến chen lấn, xô đẩy và mắc kẹt ở lối thoát.
2.3. Luôn cúi thấp người khi di chuyển
Khói độc bốc lên cao, oxy nằm sát sàn.
2.4. Che miệng bằng khăn ướt hoặc áo
Giảm lượng khói và khí độc hít vào.
2.5. Tuyệt đối không quay lại căn phòng đang cháy
Khói lan nhanh chỉ trong vài giây, quay lại sẽ rất nguy hiểm.
3. Quy trình sơ tán khi có cháy: Hướng dẫn chi tiết
Bước 1: Nhận tín hiệu báo cháy và quan sát tình hình
Khi nghe chuông báo cháy, loa thông báo, hoặc thấy khói/nhiệt, lập tức chuẩn bị sơ tán.
Kiểm tra nhanh cửa phòng bằng mu bàn tay. Nếu quá nóng, tuyệt đối không mở.
Bước 2: Thoát nạn theo lối thoát hiểm gần nhất
Đeo khẩu trang hoặc khăn ướt che miệng – mũi.
Cúi thấp người di chuyển theo vạch phản quang.
Tuyệt đối không chạy ngược lên các tầng trên (trừ khi bị chặn lối), ưu tiên đi xuống đất.
Bước 3: Nếu khói quá dày – áp dụng kỹ thuật lết (crawl technique)
Hít thở chậm.
Bò sát sàn để tránh khói nóng phía trên.
Dùng tay rà tường để tránh mất phương hướng.
Bước 4: Sử dụng buồng áp lực dương hoặc tầng lánh nạn
Trong tòa nhà cao tầng thường có:
Buồng đệm thang bộ áp lực dương
Phòng kỹ thuật áp lực dương
Tầng lánh nạn (đối với công trình > 100 m)
Nếu lối thoát hiểm bị lửa chặn, hãy vào khu vực này và chờ lực lượng cứu nạn.
Bước 5: Nếu bị kẹt trong phòng – thực hiện “niêm phong chống khói”
Đóng cửa, chèn khăn ướt vào khe cửa.
Tắt hệ thống điều hòa thông gió.
Mở cửa sổ hoặc ra ban công để hô hấp và phát tín hiệu cầu cứu.
Gọi 114, cung cấp tầng – vị trí – mô tả tình hình.
Bước 6: Khi ra ngoài tới khu vực an toàn
Không đứng gần cửa tòa nhà, tránh khói tạt ra.
Tập trung tại khu vực tập kết đã được quy định.
Tuyệt đối không quay lại tòa nhà cho đến khi có thông báo an toàn.
4. Các lỗi sơ tán nguy hiểm thường gặp
Quay lại phòng để lấy tài sản.
Chạy theo đám đông mà không xem hướng thoát nạn.
Dùng thang máy.
Mở cửa khi chưa kiểm tra nhiệt độ bằng mu bàn tay.
Hít phải khói do che miệng không đúng cách.
Tụ tập ở hành lang hoặc gần cửa thoát hiểm.
Những sai lầm này có thể khiến việc thoát nạn thất bại, thậm chí gây thương vong.
5. Công tác chuẩn bị sơ tán cho cư dân và nhân viên tòa nhà
5.1. Huấn luyện PCCC định kỳ
Tập huấn 2 lần/năm theo quy định.
Hướng dẫn sử dụng bình chữa cháy, cách mở cửa chống cháy, kỹ năng lết thoát khói.
5.2. Kiểm tra định kỳ lối thoát hiểm
Không để xe, đồ đạc, tấm chắn chắn ngang lối thoát.
Đảm bảo đèn EXIT và đèn sự cố luôn sáng.
5.3. Trang bị sơ đồ thoát nạn tại mỗi tầng
Bản đồ chỉ hướng thang bộ, phòng áp lực dương, họng nước chữa cháy.
5.4. Trang bị thiết bị thoát hiểm cá nhân
Mặt nạ phòng khói.
Đèn pin cá nhân.
Bộ dây thoát hiểm (cho phòng cao tầng không có lối dự phòng).
6. Kết luận
Sơ tán khỏi tòa nhà cao tầng khi có cháy đòi hỏi kiến thức, bình tĩnh và kỹ năng thực tế. Nắm vững quy trình thoát nạn, biết cách xử lý khi gặp khói, lửa hoặc tắc đường thoát hiểm sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại về người. Các đơn vị quản lý, chủ đầu tư, cư dân và nhân viên làm việc trong tòa nhà cần chủ động tập huấn, kiểm tra lối thoát hiểm và sẵn sàng ứng phó mọi tình huống.