Thiết kế, lắp đặt, kiểm tra hệ thống loa thông báo và hướng dẫn thoát nạn

Vừa qua, Bộ Công an đã ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 10:2025/BCA về trang bị, bố trí phương tiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ cho nhà và công trình. Quy chuẩn này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 30/12/2025 và là văn bản pháp lý kỹ thuật cao nhất, quy định bắt buộc áp dụng, thay thế cho các hướng dẫn trang bị tại TCVN 3890:2023 trước đây. Bài viết này tập trung hướng dẫn các yêu cầu liên quan đến việc thiết kế, lắp đặt, kiểm tra hệ thống loa thông báo và hướng dẫn thoát nạn dựa trên QCVN 10:2025/BCA và các tiêu chuẩn Quốc gia được viện dẫn kèm theo, đặc biệt là TCVN 7568-19:2016.

Hệ thống loa thông báo và hướng dẫn thoát nạn là một phần quan trọng trong tổng thể hệ thống phòng cháy và chữa cháy (PCCC) của nhà và công trình, có vai trò trực tiếp trong việc hướng dẫn con người thoát nạn an toàn khi có sự cố cháy, nổ, góp phần giảm thiểu thiệt hại về người. Nhằm nâng cao chất lượng khi thiết kế, lắp đặt, kiểm tra hệ thống loa thông báo và hướng dẫn thoát nạn, Cục Cảnh sát PCCC và CNCH tổng hợp một số nội dung để các đơn vị cần lưu ý trong quá trình tổ chức thực hiện cụ thể như sau:

1. Về yêu cầu trang bị hệ thống

Yêu cầu trang bị hệ thống loa thông báo và hướng dẫn thoát nạn được quy định bắt buộc tại Phụ lục G của QCVN 10:2025/BCA. Theo đó, các công trình thuộc danh mục sau đây phải trang bị hệ thống này: Chung cư, nhà và công trình công cộng thuộc diện quản lý về PCCC, khi có chiều cao trên 10 tầng hoặc có từ 02 tầng hầm trở lên; Nhà sử dụng với mục đích kinh doanh dịch vụ karaoke, vũ trường, nhà hát, rạp chiếu phim, bệnh viện, nhà dưỡng lão, khi có từ 50 người trên 1 tầng trở lên; Nhà để xe ô tô, xe máy dạng kín (bao gồm cả nhà để xe độc lập và trong nhà có chức năng khác), khi có tổng diện tích sàn từ 18.000 m² trở lên; Nhà sản xuất, khi có tổng diện tích sàn từ 18.000 m² trở lên và có từ 300 người trên 1 tầng trở lên; Hầm giao thông đường bộ (hầm đường ô tô), khi có chiều dài từ 500 m trở lên; Nhà ga hành khách thuộc cảng hàng không; nhà ga hành khách, đề-pô (depot) đường sắt; nhà ga hành khách, đề-pô (depot) đường sắt đô thị, không phụ thuộc quy mô.

2. Về yêu cầu kỹ thuật đối với hệ thống

Hệ thống loa khẩn cấp phải đảm bảo hai tiêu chí quan trọng: âm thanh đủ lớn và nội dung thông báo phải rõ ràng, dễ hiểu.

- Về âm lượng, Điều H.4 của QCVN 10:2025/BCA quy định mức áp suất âm thanh tổng thể không được thấp hơn 75 dBA (đo ở khoảng cách 3m) và không quá 120 dBA tại bất kỳ vị trí nào. Đồng thời, tín hiệu âm thanh phải cao hơn mức ồn thường xuyên ít nhất 15 dBA. Đối với phòng ngủ, mức âm thanh phải đạt tối thiểu 70 dBA, không quá 120 dBA và cũng phải cao hơn tiếng ồn thường xuyên 15 dBA, đo ở vị trí ngang đầu người đang ngủ. Đối với khu vực có độ ồn cao: Trong các phòng có mức ồn trên 95 dBA (hoặc nơi có người trong thiết bị chống ồn), hệ thống loa phải được kết hợp với cảnh báo bằng ánh sáng (thiết bị cảnh báo nhấp nháy).

- Về độ rõ, Điều 5.7 của TCVN 7568-19:2016 yêu cầu hệ thống phải đạt "tính dễ hiểu của lời đọc". Tiêu chuẩn này yêu cầu phải đo lường bằng các phương pháp khách quan như STI hoặc STIPA. Kết quả đo phải đảm bảo giá trị STI trung bình trên toàn khu vực đạt tối thiểu 0,50 và giá trị STI nhỏ nhất tại bất kỳ điểm đo nào cũng không được thấp hơn 0,45.

3. Về yêu cầu lắp đặt, thi công và cấp nguồn

- Thiết bị loa thông báo và hướng dẫn thoát nạn phải được gắn trên tường và cách mặt sàn ít nhất 2,3 m, cách trần tối thiểu 0,15 m theo Điều H.4 của QCVN 10:2025/BCA

- Hệ thống phải được cấp nguồn theo Điều 5.15 TCVN 7568-19:2016, bao gồm nguồn điện chính và nguồn điện dự phòng (ắc quy). Nguồn điện dự phòng phải đảm bảo cấp cho hệ thống hoạt động ở trạng thái tĩnh lặng (thường trực) trong 24 giờ, và sau đó phải đủ công suất hoạt động ở trạng thái báo động-lời nói trong 30 phút.

- Hệ thống dây nối của loa khẩn cấp phải tách biệt và phân biệt được với các mạch chiếu sáng và mạch cấp nguồn điện. Đặc biệt, các tuyến cáp quan trọng (như cáp nối giữa các thiết bị điều khiển, cáp cấp nguồn, cáp tín hiệu từ hệ thống báo cháy, hoặc cáp chạy xuyên qua các vùng loa khác) phải được bảo vệ và có khả năng chịu lửa tối thiểu 30 phút theo quy định tại Điều 5.17 TCVN 7568-19:2016.

Việc ban hành QCVN 10:2025/BCA đã tạo ra một hành lang pháp lý kỹ thuật đầy đủ và chặt chẽ cho hệ thống loa thông báo và hướng dẫn thoát nạn. Chủ đầu tư, đơn vị tư vấn thiết kế, thi công và giám sát cần nghiên cứu kỹ và tuân thủ toàn diện các quy định trên để đảm bảo an toàn PCCC cho công trình.